25% van ouderen heeft B12 tekort

bron: de Volkskrant
datum: 8 december 2001


Ouderen functioneren beter als ze voldoende vitamine B12 in hun bloed
hebben. Een neusspray zou uitkomst kunnen bieden, maar de  farmaceutische
industrie wil er niet aan.

door Maarten Evenblij

Een kwart van alle ouderen heeft een tekort aan vitamine B12 en nog eens
eenderde van de 70-plussers zit daar tegenaan.
Ze gaan niet met klachten naar de dokter, terwijl hun vitaminegebrek wel hun
geestelijke vaardigheden beïnvloedt. Extra lever en ander vlees eten helpt
dan niet meer, alleen een paar shots vitamine en vervolgens een
onderhoudsdosis pillen biedt de ouderen soelaas. Of een neusspray met
vitamine B12.

Ziehier een samenvatting van het onderzoek waarop drs. Dieneke van Asselt,
geriater in opleiding bij het Academisch Ziekenhuis Nijmegen, vrijdag
promoveert. Om met die extra toediening te beginnen: vitaminen zijn
goedkoop. De beste therapie voor het opheffen van een gebrek aan vitamine
B12 zijn injecties in de spieren. Omdat een arts die moet geven, wordt de
behandeling relatief duur en belastend voor de patiënt.

'In Leiden is een methode ontwikkeld, waarmee de vitamine via een neusspray
kan worden toegediend. Uit mijn onderzoek blijkt deze goed te werken. De
industrie wil de spray echter niet in productie nemen omdat ze te goedkoop
is',  zegt Van Asselt, die zich ergert zich aan zo'n blokkade van eenvoudige
middelen. Ze betreurt ook het geringe onderzoek dat er, om dezelfde reden,
aan vitaminen wordt gedaan. Terwijl Van Asselt ervan overtuigd is dat een
betere vitamine-B12-staat van de Nederlandse ouderen hun kwaliteit van leven
aanzienlijk zou kunnen verhogen.

De werking van vitamine B12, is net als van andere B-vitaminen, nog
grotendeels onbegrepen. Het is betrokken bij de aanmaak van DNA. Een
(ernstig) tekort kan leiden tot verhoogde risico's op hart- en vaatziekten,
bloedarmoede, zenuwklachten en verminderde geestelijke vermogens,
bijvoorbeeld ten aanzien van het geheugen.

Tussen vitamine B12, foliumzuur en het bloedgehalte aan homocysteïne bestaat
een ingewikkelde relatie. Een laag vitamine B12-gehalte betekent in elk
geval een hoog gehalte aan homocysteïne (een stofwisselingsproduct) en dat
zou de oorzaak van alle kwalen zijn. Van Asselt waarschuwt ouderen voor te
veel foliumzuur omdat dit de neurologische effecten van een laag gehalte aan
vitamine B12 zou kunnen versterken.

Vitamine B12 zit in dielijke producten, zoals vlees, melk en eieren. Lever
zit er stampvol mee, maar fruit en groenten bevatten het niet. Wie normaal
gezond eet, krijgt voldoende B12 binnen. Alleen zeer strikte vegetariërs -
die ook geen melkproducten en eieren eten - moeten opletten. Van Asselt:
"Ook bijna alle ouderen krijgen in de praktijk wel hun aanbevolen dagelijkse
hoeveelheid vitamine B12 binnen. Alleen hebben ze vaak problemen met het
vrijmaken van het vitamine uit het voedsel, of met het opnemen ervan in de
darm.'

Een chronische ontsteking van het maagslijmvlies zou daar de belangrijkste
oorzaak van zijn. Doordat zo'n ontsteking het aantal cellen van de maagwand
vermindert, neemt de aanmaak van maagzuur en het eiwitsplitsende enzym
pepsine af. Die zijn nodig om het in het voedsel gebonden vitamine vrij te
maken. Die geslonken maagwand en een verminderde functie van de darmwand
betekenen ook dat veel ouderen ook moeite hebben met deopname van vrij
vitamine B12.

Hierdoor heeft een kwart van de ouderen minder vitamine B12 in hun bloed dan
goed voor hen is en nog eens 37 procent zit slechts vlak boven de kritische
grens. Van Asselt: 'Een licht tekort aan vitamine B12 geeft nauwelijks
veranderingen in het bloedbeeld, een belangrijke maat voor huisartsen. De
rode bloedcellen zijn iets vergroot en witte cellen  hebben kleine
afwijkingen aan de kernen. Wij hebben nog een aantal tests gedaan en
geconstateerd dat zelfs een licht gebrek aan vitamine B12 al leidt tot
neurologische veranderingen.'

Van Asselt testte op drie momenten zestien gezonde ouderen tussen de 65 en
89 jaar met een licht verlaagde concentratie vitamine B12 in het bloed: bij
het begin van het experiment, nadat ze een maand 'behandeld' waren met water
(placebo) en nadat ze vijf maanden lang vitamine B12 injecties hadden
gekregen. Ze keek naar de prikkelgeleiding van zenuwen,  hersenactiviteit
(EEG) en scores op een aantal cognitieve tests, zoals het onthouden van
woorden. En Van Asselt bestudeerde hun bloed.

De prikkelgeleiding in de zenuwbanen bleek niet te veranderen tijdens het
experiment. Maar zowel de hersenactiviteit op het EEG als de cognitieve
scores verminderden de eerste maand een beetje. Na toediening van vitamine
B12 verbeterden deze. De verschillen waren weliswaar gering, maar wel
'significant', zoals onderzoekers dat noemen. Ook werden de rode bloedcellen
weer kleiner en veranderden de waarden van diverse chemische componenten in
het bloed in positieve zin na toediening van de B12-injecties. Met name de
waarde van ongewenste homocysteïne ging omlaag.

Van Asselt: 'Vitamine B12 verbetert dus de geestelijke vermogens van
ouderen. Omdat meer dan de helft van de ouderen weinig of zelfs te weinig
vitamine B12 in het bloed heeft, adviseer ik dat ze preventief
vitaminepreparaten nemen. Ook zou ik bij mensen boven de 65 jaarlijks het
bloed laten onderzoeken om een dreigend tekort aan vitamine B12 tijdig vast
te kunnen stellen.' Extra veel lever eten heeft, aldus Van Asselt, niet veel
zin. Dan zou je bijna een kilo per week moeten eten. Pillen of injecties
zijn het best. Of een neusspray dus.

Naschrift: ervan uitgaande dat van Asselt nog van de verouderde normaalwaarden uitging met 140nmol/L als ondergrens (het artikel in het NTvG dat ervoor pleit om 200nmol/L te hanteren verscheen immers pas december 2005) zou dus zelfs 62% van alle ouderen een vit.B12 tekort kunnen hebben. In de geriatrie dan wel te verstaan.  

Hans Reijnen, geplaatst 21-09-2009

Top